PIA: ARMM gears up for 2012 National Literacy Awards search

COTABATO CITY, May 30 (PIA) -- It’s all systems go for the Departments of Education (DepEd) and Interior and Local Government (DILG) in the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) for the conduct of the 2012 National Literacy Award (NLA) search. 

Republic Act 10122 series of 2009 known as “An Act Strengthening the Literacy Coordinating Council by Amending Republic Act No. 7165 Otherwise Known as “An Act Creating the Literacy Coordinating Council, Defining Its Powers and Functions, Appropriating Funds Therefor and for Other Purposes” provides DepEd as chair, DILG, PNU, PIA and NEDA as Council members. 

Launched in 2009, the Award aims to recognize and honor best practices for implementing literacy programs/projects which help alleviate poverty, provide livelihood, address welfare needs promote freedom and access education facilities thereby contribute to the realization of the goal of universalizing literacy in the country. 

The NLA search consists of two categories namely the Outstanding Literacy Award which is given to a literacy program implemented by a civil society group, non-government organization, private organization or educational/academic institution which has positive impact on learners and the community; and Outstanding Local Government Unit (LGU) Award for highly urbanized city, component city, component independent city, first to third class municipalities and fourth to sixth class towns which have developed policies, programs and projects conducive to literacy development and which have efficaciously made a positive impact on their barangays and the people’s quality of life. 

A meeting on the orientation on the revised criteria and guidelines for the 2012 NLA selection process was held yesterday May 29,where DepEd-ARMM Assistant Secretary for Special Concerns Maisarah Latiph expressed keen interest in launching the activity in the autonomous region for the first time. 

Sharing the same enthusiasm was co-chair DILG-ARMM Assistant Secretary Sharif Pearisia Dans who expressed belief that the activity would boost the advocacy to improve access to education through partnerships with civil society groups, non-government organizations and local government units citing the need for collaborative efforts to raise the region’s low literacy rate 

The Comparative Results of Functional Literacy, Education and Mass Media Survey (FLEMMS) show that literacy rate of ARMM as of 2008 is 71.6 per cent while its basic literacy rate is 81.5 per cent. 

Considering time constraint and the start of fasting (Ramadhan) for the Muslim community on July 19, Latiph moved to set a timetable for the search with June 28, 2012 as the deadline for submission of entries to the Regional Selection Committee to give time for the committee to reconvene on July 2-6, July 9-13 for site visit for validation to be followed by the final deliberation on July 16. 

Both Latiph and Dans assured full support to ensure success of the search as they noted existing and ongoing literacy programs of private groups and non-government organizations one of which is the Magbasa Tayo in the island provinces under ARMM. 

Submission of regional entries to the national selection committee on July 17, 2012 while NLA awarding of winners is slated to highlight the celebration of National Literacy Week on September 17-21, this year, in Manila.(pbchangco/PIA Cotabato City)

AusAID: Australia helps improve basic education services in ARMM

Australia is continuing its support to improve the delivery of basic education to Muslim school children with the inauguration on 28 March of the Department of Education-Autonomous Region in Muslim Mindanao (DepEd-ARMM) extension building in Cotabato City. The building construction was funded through the Australian Government-supported Basic Education Assistance for Mindanao-ARMM (BEAM-ARMM) program.

Australian Agency for International Development (AusAID) Counsellor Elaine Ward and DepEd-ARMM Secretary Atty. Jamar Kulayan led the inauguration ceremony of the two-storey DepED-ARMM building.

The new building will bring together the financial and human resource management of DepED-ARMM and the project office of the BEAM-ARMM program under one roof. This will substantially improve the policy development and planning in education for ARMM.

“The new office building is a legacy of Australia’s commitment and support to help achieve peace and development in Mindanao, particularly through improved delivery of education services for children in the ARMM. The strong partnership through the BEAM-ARMM provides a momentous opportunity to continue the on-going management improvements at DepED ARMM,” AusAID Counsellor Elaine Ward said.

The Australian Government through AusAID is supporting the new ARMM government’s reform agenda for DepED-ARMM. The BEAM-ARMM program will help to improve management systems within DepED ARMM, including coordinating development assistance and local initiatives to improve the quality of education. The newly constructed building will help DepED-ARMM lead the implementation of education initiatives that will improve student learning outcomes in the region.

The BEAM-ARMM, a six year education program of DepED-ARMM in partnership with AusAID, aims to benefit over 500,000 children in ARMM. BEAM-ARMM will help construct new classrooms, science laboratories, school libraries; provide schools with water and sanitation facilities and learning materials; and improve quality of teaching by training teachers.

BEAM-ARMM will target the most disadvantaged children in 300 barangays without public schools. The program will cover both public and private madaris and will also provide employment-related skills training for 20,000 out-of-school youth to equip them to better access economic opportunities.



Australia helps improve basic education services in ARMM. Australia, through the Australian Agency for International Development (AusAID), is continuing its support to improve the delivery of basic education to Muslim school children through the Basic Education Assistance for Mindanao-Autonomous Region in Muslim Mindanao (BEAM-ARMM) program. BEAM-ARMM supported the construction of the Department of Education-Autonomous Region in Muslim Mindanao (DepEd-ARMM) extension building, which will bring together the financial and human resource management of DepED-ARMM under one roof. Present at the recent inauguration and handover ceremony of the building were (L-R): AusAID Education Specialist Tess Felipe, AusAID Counsellor Elaine Ward, DepEd-ARMM Secretary Atty. Jamar Kulayan, DepEd-ARMM Asst. Secretary for Operations Noor Mohammad Saada, and DepEd-ARMM Undersecretary for Madaris Education Alzad Sattar.

PIA: DepEd-ARMM employees soon to enjoy right benefits as GSIS members

MARAWI CITY, Lanao del Sur, Mar 27 (PIA) -- Employees of the Department of Education in the Autonomous Region in Muslim Mindanao (DepEd-ARMM) will soon enjoy the right benefits due to them as Government Service Insurance System (GSIS) members. 

This, as the GSIS inked a memorandum of understanding with the DepEd-ARMM on Thursday to update the service records of more than 24,000 DepEd employees in the region.

Photo courtesy Atty Makmod Mending Jr

Under the agreement, the GSIS and the DepEd-ARMM will jointly update the service records of active and separated teaching and non-teaching personnel of DepEd-ARMM in three months, which will basically entail the matching and validation of entries in the records of the DepEd-ARMM personnel. 

“As the computation of retirement benefit and loans is based on the length of service, it is important to update and reconcile the records of our DepEd-ARMM members to ensure they will receive the correct level of benefits upon their retirement or when they apply for a loan,” said Robert G. Vergara, President and General Manager. 

The MOU takes off from the 2005 Service Records Updating agreement between the GSIS and the DepEd-National to re-encode the service profiles of active and separated DepEd employees using the latter’s personnel service records. 

This included 16,170 teaching and non-teaching personnel of the DepEd-ARMM. However, the project however was hampered by the low accomplishment in the submission of records. 

“We appreciate the initiative of ARMM Governor Mujiv Hataman to pursue this long-delayed project and finish it within the year,” Vergara said. (APB/PIA-10)

PIA: GSIS to update records of 24,000 personnel of DepEd-ARMM

MANILA, Mar. 26 (PIA) -- The Government Service Insurance System (GSIS) signed on Thursday a memorandum of understanding with the Department of Education (DepEd) in the Autonomous Region of Muslim Mindanao (ARMM) to update the service records of more than 24,000 DepEd employees in the region. 

“As the computation of retirement benefit and loans is based on the length of service, it is important to update and reconcile the records of our DepEd-ARMM members to ensure they will receive the correct level of benefits upon their retirement or when they apply for a loan,” said Robert G. Vergara, GSIS President and General Manager. 

PGM Robert Vergara shakes hands with Mayor Rommel Arnado of Kauswagan, Lanao del Norte.
GSIS President and General Manager Robert G. Vergara (third from left) and ARMM Governor Mujiv Hataman (fourth from left) sign a memorandum of understanding that will update the service records of some 24,000 personnel of the DepEd-ARMM. From left – Mario Aguja, GSIS Trustee and Chairman of the GSIS Task Force ARMM, Daniel LacsGSIS)on Jr., GSIS Chairman, Vergara, Hataman, and Atty. Jamar Kulayan, DepEd-ARMM Regional Secretary.
(Photo c/o GSIS)

Under the agreement, the GSIS and the DepEd-ARMM will jointly update the service records of active and separated teaching and non-teaching personnel of DepEd-ARMM in three months, which will basically entail the matching and validation of entries in the records of the DepEd-ARMM personnel. 

The MOU takes off from the 2005 service records Updating agreement between the GSIS and the DepEd-National to re-encode the service profiles of active and separated DepEd employees using the latter’s personnel service records. 

This included 16,170 teaching and non-teaching personnel of the DepEd-ARMM. The project, however was hampered by the low accomplishment in the submission of records. 

“We appreciate the initiative of ARMM Governor Mujiv Hataman to pursue this long-delayed project and finish it within the year,” Vergara said. 

For his part, Hataman said, “we are committed to work closely with the GSIS on this project. As ARMM governor, it is my obligation to ensure that the DepEd-ARMM personnel receive their right entitlements as GSIS members.” 

The signing rite was witnessed by Daniel Lacson Jr., chairman of the GSIS; Mario Aguja, GSIS trustee and chairman of the GSIS Task Force ARMM; and Atty. Jamar Kulayan, DepEd-ARMM regional secretary. (RER/GSIS - PIA 13-Caraga)

MB: ARMM Holds Health, Education Summit

By NONOY E. LACSON

ZAMBOANGA CITY – The Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) hosted in this city last week its first “Health and Education Summit” aimed at professionalizing the system of education and improve the basic health services in the region.

ARMM Officer-In-Charge (OIC) Regional Gov. Mujiv S. Hataman met here on Wednesday with the region's town mayors, governors, health and education officials as well as private partners from Synergeia Foundation Inc., to tackle pressing issues to improve the services of the ARMM government in health and education.

During the summit, Hataman centered his discussion on the issues affecting education and health services in the provinces of Basilan, Sulu, Tawi-Tawi.

Hataman also cited programs designed to meet the challenges in basic education and those that promote maternal and child health care.

He likewise exposed the anomalies and corruption in the education sector in the ARMM region, pointing out the so-called ghost students, ghost employees, ghost schools and padded payrolls.

“Isa sa pinakamalaking problema sa ARMM ay ang DepEd. Kaya nuong umupo po tayo ang unang pinagtuunan ko ng pansin ay ang Department of Education," he said, as he stressed that education affects health.

Hataman said he is convinced that educational reform cannot be carried out by the DepEd alone, and that the latter needs the involvement of the community.

The ARMM chief executive also announced the many vacant teaching and health care positions in the ARMM but stressed that applicants must possess all the qualifications for the posts.

Tawi-Tawi Gov. Sadikul Sahali, upon learning the many vacant posts in the Department of Health (DoH) and DepEd offices here, suggested that volunteers should first be accommodated for the vacant positions in the two departments.

Hataman agreed on condition that the volunteers should possess the needed requirements like civil service eligibility or education board passers for teachers.

“If we want to professionalize the heath and education sectors, we must employ people who are qualified to handle the post and not just employ them because they were recommended by top political officials of the province,” Hataman said.

He also urged his constituents in the ARMM to report to him directly, through text or call, any perceived anomalies involving government officials in their locality.

Hataman also cited a recent study that showed that out of 10 elementary students, only three graduated in grade six in ARMM.

Among the resource speakers during the summit were Sarangani Province Gov. Miguel Dominguez, Mayor Hussin Amin of Jolo, Sulu; ARMM DepEd Secretary Jamar Kulayan, Mayor Allandatu Angas of Sultan Sabarongis, ARMM Health Secretary Kadil Sinolinding and ARMM DILG Secretary Haroun Alrashid Lucman.

Grades I and 7 ARMM public school teachers undergo training on K+12 program curriculum

COTABATO CITY, May 25 (PIA) -- Grades 1 and 7 teachers in public schools have been trained all over the Autonomous Region in Muslim Mindanao (ARMM) for the implementation of the K to 12 curriculum starting this school year, which started May 21 and will end today, May 25. 

The K to 12 program begins with kindergarten, six years of elementary education, four years of junior high, and two years in senior high school. 

According to Department of Education (DepEd)-ARMM regional secretary Atty. Jamar Kulayan, the agency fully supports the K to 12 program manifesting government’s efforts to improve the country’s quality basic education as he acknowledged the need to raise the literacy rate in the autonomous region. 

Underscoring the collaborative efforts in instituting reforms in the ARMM bureaucracy, Kulayan expressed optimism K to 12 would greatly help improved and strengthen the foundation of basic education particularly, with the inclusion for the use of ethno and multi-lingual approach in the curriculum. 

“We don’t intend to be left behind especially with the use of the mother tongue as a start like Maguindanaon, Maranao and Tausug as a medium of instruction, nakakarelate dito ang mga bata para mas madali nilang maiintihan ang lesson and then ire-reinforce ng Pilipino and English subject,”’ Kulayan said. 

Based on studies, he said, the use of the multi-lingual as medium of instruction has been proven most effective in basic education process adding that modules and other instructional materials are provided as guide in the training. 

Meanwhile, to make learning more conducive, Kulayan said, DepEd-ARMM in partnership with USAID has allocated P2.5 million for the repair and painting of 50 schools located along the national highway dubbed at “Kulayan ang Paaralan” in the ongoing conduct of the 2012 Brigada Eskwela. (pbchangco/PIA Cotabato City)

Sec Luistro's Graduation Message

Luistro: Use education to build the nation

An estimated 3 million elementary and high school students from public schools across the country will march onstage to receive their diplomas as school year 2011-2012 comes to a close this March.

Education Secretary Br. Armin A. Luistro FSC said the graduating batch is composed of 1,817,549 million elementary pupils and 1,153,643 high school students.

“Our aspiration is for our graduates to have a direct personal stake in nation building using as a tool the education they received from the State,” added Luistro.

The education chief explained that young people today are empowered to participate in the affairs of society more than their counterparts 10 years ago. Luistro observed that because of wider access to information and communication technology which gives them a view of the world at large, they are more creative and are more likely to take part in national issues.

In his graduation message, Luistro said that this year’s graduation theme,“Your Gift of Learning, Our Tool for Nation Building,” extends a timely invitation to every Filipino. “The gift of learning is a universal one offered to every stakeholder in the education sector,” Luistro stressed.

He added that the newly harnessed values, knowledge and skills of the graduating class shall comprise the building blocks of the Filipino society. “The choices you make, the relationships you cultivate, the attitudes you bring to school and work - these erect the pillars and walls of our rising nation. How beautiful and strong you desire this building to be depends a lot on you,” he pointed out.

Luistro reminds the graduates that actions and examples, more than words, leave firmer imprints in the minds of the younger generation. “The integrity we bring into our homes and classrooms become the foundation of our own future. The justice, peace and prosperity we yearn for strongly depend on the truth and faithfulness we invest today,” declared Luistro.

“I hope and pray that over and above each of our personal dreams for ourselves comes the larger dream of a united, fulfilled and prosperous Filipino people, a dream that not only benefits a few, but one that benefits all,” he concludes.

Secretary Kulayan's Graduation Message

Title: KAHALAGAHAN NG PABURA (ERASER)

Assalamu alaikum Wa Rahmatullahi Wa Barakatu! Magandang hapon po sa inyong lahat!

Gusto ko pong umpisahan ang aking maikling talumpati sa pagbibigay pugay unang-una sa mga batang nagtapos sa araw na ito. Itong mga kabataan sa harap natin ngayon na kailanman hindi humintong mag-aral kahit anomang tindi o anyo ang hirap na kanilang dinanas upang makamit ang kaalaman. Mga batang hindi alintana ang kumakalam na tiyan dahil sa gutom bunsod ng kawalan at kahirapan. Mga kabataan na kung minsan ay nalalagay sa alanganin dahil sa mga pabugso-bugsong kaguluhan sa kanilang kinaroroonan dulot ng pag-aaway ng mga angkan, at kung minsa’y naman mga rebelde at mga kawal ng gobyerno. 

Humahanga ako sa mga batang ito dahil kahit na sa murang edad, ay naiintindihan na nila ang kahulugan ng Pagti-tiis at Sakripisyo. Ako ay humahanga sa inyo dahil kahit ilan ng mga tsinelas ang napudpod o nabutas sa inyong kalalakad ay pinili pa ninyong makisiksik sa lumang silid-aralan habang ang iba ay nagbababad sa malamig na internet shop upang maglaro ng Dota at Counter-Strike.

Dahil diyan binabati ko kayo at sana’y patuloy ninyong pagbutihin ang pag-aaral sa susunod na pasukan bilang mga High School o College students. Ang panalangin ko ay sana makatapos kayong lahat upang maabot ninyo ang inyong mga pangarap at upang magampanaman naman ninyo ang inyong obligasyon sa malaki at dakilang adhikain na kung tawagin natin ay “Nation Building”.

Nais ko ring magbigay pugay sa inyong mga guro sa kanilang pag-pu-pursige upang maiahon tayo mula sa kamang-mangan tungo sa kamulatan, kagalingan at kahusayan. Ako ay tunay na humahanga kina Sir at Ma’am dahil kahit kapos sa chalk allowance, madalas o paminsan-minsan man ma-delay ang sweldo (depende sa kung sinong administrasyon at panahon), at hindi makapag-loan sa GSIS, sila ay patuloy na gumagabay sa inyo hanggang kayo ay makatapos, at sa araw na ito ay nabansagan bilang mga “graduates”. Sa kanilang sakripisyo, pagmamahal at pagka-maparaan, wala tayong ibang bungad kundi ang mga katagang: “salamat po… salamat po…salamat po…”

Sa pang-huli at ang pinaka-mahalaga tayo, lalo na ang mga grumadweyt ngayon ay dapat magpasalamat sa Allah dahil kayo ay biniyayaan Niya ng mga magulang na kumikilala sa kahalagahan ng edukasyon. Sila’ng mga magulang na nagtiyagang naghatid sa inyo sa paaralan sa unang pagkakataon hanggang sa kayo ay nasanay at nagkaroon na ng lakas ng loob na tumuntong ng paaralan na mag-isa. Silang mga magulang na walang iniisip kundi ang inyong mga kapakanan. Silang mga magulang na naghihirap upang meron kayong papel, lapis, bolpen, uniporme at pambaon sa araw-araw. Ako ay umaasa na inyong suklian ang kanilang pagmamahal sa pamamagitan ng dagdag na tiyaga sa pag-aaral at walang humpay na pagkamtan ng kahusayan at kagalingan. Umaasa rin ako na pagkatapos ng programang ito, sila ay agad ninyong lapitan at hagkan, at sabihing: “Salamat po ina. Salamat po ama.”

Kami naman sa Dep-Ed region ay walang ibang hangarin kung hindi ang magpatupad ng makabuluhang at permanenteng reporma; at, gumawa ng kabutihan. Lalo na ngayon na medyo kapos tayo sa panahon upang baguhin ang palpak na sistema na nakaugat na sa ARMM sa halos o sobrang dalawang dekada. Ika nga sa ingles, “Too little time, but too many things to do”. Kaya kami naman ngayon ay nagkukumahog at nagkakandarapang kumikilos upang maisagawa ang mga kinakailangang reporma… upang mapaganda ang serbisyong pang-edukasyon sa ARMM. 

Hangad lang naming na kung tuturingin man ninyong kabutihan ang aming mga ginagawa ay suklian ninyo ito ng pagkilos o suporta para sa reporma na walang ibang hangad kundi ang kasiyahan ng Allah!

Kaya kaugnay nito, kami sa Dep-Ed Region, sa pangunguna ni OIC Regional Governor Mujiv S. Hataman ay kasalukuyang gumagawa ng mga napapanahong programa, proyekto, initiatibo at ibang mga paraan upang matugunan ang ating suliraning pang-Edukasyon. 

Una sa agenda ay ang pag-sulong ng kaledad na edukasyon sa lahat ng mga mag-aaral sa ARMM. Sa pamamagitan ng Transpormasyon na binabandera ni RG Hataman, ani niya, sa Dep-Ed ARMM dapat tugonan at tutukan ang mga sumusunod: Isyu ng katiwalian at korapsyon sa Dep-Ed ARMM. Kakulangan ng mga guro, silid aralan at mga kagamitan ng mga mag-aaral. Mababang kakayahan ng ating mga guro na ayon sa USAID report ay napakababa upang banggitin ko pa dito. Ang maagang pagsahod sa ating mga guro. At ang pagresolba sa bilyon at patuloy na tumaas na pagkaka-utang natin ng interes sa GSIS.

Siguro kayo ay nagtatanong kung papano namin sulosyonan o tugonan ang tila bagang imposibleng at napakahirap na mga problemang ito. Kami ay naniniwala na hindi naman namin monopolya ang kasagutan o mga solusyon sa mga ito. Dapat tayong lahat ay magka-isa at magtulungan. At dapat ito ay simulan agad. 

Bilang panimula, gusto kong ibahagi sa inyo ang aking inspirasyon na nagpa-palakas sa akin upang tahakin ang landas ng reporma. Ako ay umaasa na ito ay inyong magiging inspirasyon rin. At ang inspirasyon na ito, sa maniwala’t kayo o hindi ay aking natanggap sa pamamagitan ng isang text mula sa isang titser noong World Teacher’s Day (ika-5 ng Oktubre ng nakaraan na taon). Hanggang ngayon ay naka-save pa rin sa akin inbox at kung gusto ninyo e-fo-forward ko sa inyo. (magpadala lang kayo ng load)…Pero sa ngayon ay babasahin ko muna sa inyo. Makinig po kayo.

“Pasalamat ka ikaw ay Teacher…
Ang lawyer pag nag-kamali, preso kliyente!
Ang doctor pag nag-kamali, patay pasyente!
Ang engineer pag nag-kamali, collapse ang building!
Ang pari pag nag-kamali, sa impiyerno uwi!
Pero ang titser pag namali, ERASE the board lang…”
O bakit walang tumawa?

Mga kaibigan, ERASER o PABURA ang sagot natin sa problema sa Dep-ED ARMM.
E-erase natin ang katiwalian at korapsyon sa Dep-Ed ARMM! 
E-erase natin ang ghost teachers! 
E-erase natin ang ghost schools!
E-erase natin ang ghost pupils!
E-erase natin ang mga sumisingil ng bayad sa hiring ng mga teachers!

Burahin natin ang mga suma-samantala at uma-abuso sa kanilang katungkulan sa lahat ng hanay ng Dep-ED ARMM! 

Burahin natin ang mga gurong pabaya, pala-absent at tamad! 

Burahin natin ang maling paraan ng pangongolekta at paniningil ng anomang uri ng bayad sa mga mag-aaral! 

Burahin natin ang bulok na pamamalakad at hindi makatarungan at di-makataong pag-kaltas ng mga benepisyo ng mga teachers! 

Burahin natin ang problema sa GSIS!

Ang pag-ERASE o pag-BURA sa aking mga nabanggit ay gagawin natin sa pamamagitan ng VALUES TRANSFORMATION and PROSECUTION. Ibig sabihin nito ay ang pag-babago sa pag-uugali at mentalidad sa lahat ng kawani ng Dep-Ed ARMM. Ito ay isang malawak at pangkalahatang kampanya upang bigyang kahalagahan ang marangal at dakilang propesyon ng pagtuturo na pumupuna mula sa “maliliit” na mga kaso tulad ng pagiging Late sa pag-report o pag-tutulog sa silid-aralan hanggang sa mga malalaking kaso katulad ng pagkasangkot sa katiwalian. 

Ang kampanya ito ay may dalawang mukha. Sa isang banda, ito ay naglalayong itaguyod ang mga magagandang asal na likas sa Islam sa lahat ng hanay ng Dep-Ed ARMM upang lalong bigyan halaga ang pag-tuturo at kaakibat nito ang pagkilala sa mga kabutihan at kahusayan ng mga kawani sa patas at makatarungan na paraan, at sa isang banda nama’y ang pagbibigay ng karampatang pag-saway o parusa sa sinomang lumabag o nagkasala. Ang mga detalye at mga proseso ukol dito ay akin ng ipinahayag sa aking Depertment Order No. 15, na inisyu ko noong Pebrero 14, 2012. Nakalakip na rin dito ang paghain ng mga kasong administratibo o kriminal sa mga personalidad na sangkot sa katiwalian. 

Marami pa kaming mga initiatibo at programang reporma na pwede nating ihalintulad sa ERASER o PABURA. 

Ilang lingo na ang nakaraan, ako ay bumuo ng OPLAN LP (Linis Payroll). Hangad nitong suriin, tiyakin at tukoyin ang mga totoong kawani ng Dep-ED ARMM na aktibo sa serbisyo. Marami akong nadiskubre na, kamangha-mangha at hindi kanais-nais, na ika nga ni Pareng Bitoy ay “kagila-gilalas”. Pero hindi ito ang tamang okasyon para iditalye ko ang aking salaysay. Ang masasabi ko lang ay kami ay patuloy na nagmamasid at namamatyag upang tuloyan ng ma-BURA ang “milagrong” ito. Abangan na lang ninyo ang susunod na kabanata.

Gusto rin naming ipamahagi sa inyo na sa pagsusumano ni OIC Regional Governor Hataman,nagpahayag na ang Pamahalaan Nasyonal ng pag-dag-dag pondo sa ARMM sa pamamagitan ng “stimulus fund”. Ito, at ang mga pahayag ng mga dayuhang organisasyon na tulong pang-edukasyon ay naglalayong BURAHIN ang kakulangang materyal at teknikal ng mga guro at mag-aaral. 

At gusto ko ring banggitin sa inyo na alinsunod sa derektiba ni RG Hataman, kami ay kasalukuyang nakiki-pag-usap sa mga iba’t ibang kawani o opisina ng pamahalaang nasyonal upang hanapan ng paraan ang pag-condone o pag-bayad sa GSIS. Ito ay naka-sentro sa pag-BURA sa problema sa GSIS.

Tulad ng aking pagkasabi, ang aking mga nabanggit ay iilan lamang sa mga hakbang na aming ginawa at patuloy na ginagawa. Kami ay nanawagan sa inyong suporta upang tuluyan na nating MABURA ang mga balakid na humahadlang sa ating mga kabataan sa kanilang pagsulong sa matuwid na landas ng kagalingan at kahusayan! 

Palagi nating tandaan na mismo ang ating Propeta Muhammad (SAW) ang nag-habilin hinggil sa kahalagahan ng edukasyon. Sinabi niya sa atin na tayo ay dapat magtiyagang mag-aral mula pa sa duyan hanggang tayo ay papasok na sa lupa. Sa isang okasyon, sinabi rin niyang kung nararapat at kung may paraan, tayo ay lumuwas kahit pa sa malalayong bansa upang mag-aral at makamit ang kaalaman. Noon pa man alam na ni Propeta Muhammad (SAW) na ang kaalaman ay LAKAS. Nito lamang nakaraang apat na siglo na nadiskubre ng isang taga-Inglatera na si Ginoong Francis Bacon na talagang ang kaalaman ay lakas. Sabi niya, “Knowledge is Power”. Na sine-gundahan din ng yumaong Ernie Baron nitong kamakailan lang.

Ako ay naniniwala na knowledge is power. Kung ang mamamayang Moro ay meron KAALAMAN, magkakaroon din sila ng LAKAS para wakasan at sugpuin…BURAHIN ang kahirapan.

Kung tayo ay may KAALAMAN, ay meron din tayong LAKAS para BURAHIN ang gutom at malnurisyon!

Kung tayo ay may KAALAMAN, magkakaroroon tayo ng LAKAS upang BURAHIN ang takot, kaguluhan, kaharasan, at pag-away-away!

LAKAS upang BURAHIN ang marginalisasyon at diskriminasyon!
LAKAS upang BURAHIN ang Katiwalian!
LAKAS upang BURAHIN ang pag-labag sa ating karapatang-pantao!
LAKAS upang BURAHIN ang “Utak Biktima” at kawalan ng Pag-asa!

Kung tayo ay may KAALAMAN, tayo ay magkakaroon ng LAKAS upang IBANGON muli ang ating dignidad bilang mga Muslim sa bansang ito!

Muli, ako ay nanawagan na BURAHIN na natin ang mga nakasanayang masasamang gawi alang-alang sa mga kabataan na nagtapos sa araw na ito at sa mga kabataan na patatapos pa sa mga darating na araw. Huwag nating hayaan na maging paksa tayo ng katatawanan ng mga taong walang tiwala sa ating potensiyal at mga kritikong walang ibang hangad kundi ang ating failure o kapalpakan!

Bilang panghuli, inuulit ko ang aking pagbati sa mga nagtapos. Congratulations! Nawa’y tayo ay bigyan ng Allah ng Lakas at Sabar sa ating pagtahak sa “Matuwid na daan tungo sa masaganang at mapayapang ARMM”.

Mabuhay tayong lahat!

Salamat sa inyong pag-kinig..Wassalam.

RG Hataman's Graduation Message

THEME: “Developing Human Resources: The path towards a knowledge based society.”

Assalamu alaikum Wa Rahmatullahi Wa Barakatu.

Magandang hapon po sa inyong lahat at salamat sa panahon na inyong iginawad upang kayo ay aking makausap.

Una sa lahat, gusto kong ipahayag ang aking pagbati at paghanga sa inyo. Binabati ko kayo dahil sa araw na ito ay makakamit na ninyo ang inyong ina-asam at pinaghirapang diploma. At habang ako ay bumabati sa inyo ay hindi ko rin mapigilan ang aking sarili na ipahayag ang aking pagka-inggit sa inyo dahil ako mismo ay hindi nakaranas ng grumadweyt.

Inggit na inggit ako sa inyo dahil ramdan ko ang inyong saya. Ito marahil ang dahilan kung bakit nakapaskil sa inyong mga mukha ang matatamis na mga ngiti. Mistulang nasa alapaap ang inyong mga pakiramdam kaya dapat lang na kayo ay magdiwang at magsaya sa araw na ito. 

Syempre meron din sa inyo ang nalulungkot at nag-a-alala dahil mahihiwalay na kayo sa inyong mga klasmeyts o kung inyong tawagin ay mga “kabarkads” o kaya naman mga girlfriend o boyfriend--- na iilan ding taon mong nakasama. Maiiwan na ninyo ang mga gurong inyong hinahangaan. Maiiwan na ninyo ang inyong napamahal na “alma mater”. 

Pero anomang inyong lungkot at pag-alala ay napapawi sa isang buntong hininga---na may kasamang realisasyon---na sa wakas sa araw na ito ay matatapos narin ang inyong pagsa-sakripisyo. Masaya kayo dahil akala ninyo, sa pagtatapos ninyong ito, pormal na ring magtatapos ang iyong “kalbaryo”. 

Mga kaibigan, ayaw ko sanang ipakli ang inyong pag-bubunyi sa araw na ito. But I feel that I have some degree of obligation, to make clear to you some of the realities that I realized but was afraid to share when I was about your age today. And I cannot just renege from that obligation. Not now when I have the chance. 

Alamin ninyo na hindi madaling mag-“level up” sa totoong buhay, lalo na dito sa ARMM. Hindi ito katulad ng mga on-line games sa facebook na sa isang click lang ng mouse ay may mga kaibigan ka agad na nakahandang tumulong sa pag-harvest ng iyong pananim o kaya nama’y sa pag-patayo ng iyong skyscrapers. Ang totoong buhay ay walang mga “promos” tulad ng mga sulit-calls at unli-texts (sa cellphone lang uso ang mga yon!), na pwede mong ka-agad-agad na ma-avail.

Dahil dito ako ay nangangamba na bukas o makalawa, paghumpay ng inyong selebrasyon, kayo ay magigising sa mga realidad na kung hindi ninyo mapag-handaan ay magiging mistulang dambuhala na lalamon sa inyo. Halimbawa na lang:

Una, realidad na tatanda ang iyong mga magulang. Therefore, dapat hindi kayo aasa sa kanila habang buhay. Tandaan mo sa kanilang pag-tanda, sila ay aasa sa iyo.

Pangalawa, realidad na ikaw ay mag-aasawa. Therefore, ikaw ay magka-kaanak. Tandaan mo sa kanilang paglaki, sila ay aasa sa iyo.

Ang tanong ko: Ano ang plano mo? Ano ang mga gagawin mo upang mapag-handaan ang mga ito?

Alam ko na madali sanang sagutin ang mga simpleng tanong na ito kung tayo ay nasa progresibo at mapayapang bansa o rehiyon. Kung saan napakadaling mag-plano, at bawat plano ay may katumbas na suporta. At dagdag pa dito ang mga samut-saring oportunidad, at mekanismo upang itaguyod ang pagpalago at pagpalawak. 

Pero ang buhay natin sa ARMM mahirap man tanggapin ay napaloob sa kategorya na “Abnormal”. Lugmok tayo sa kakulangan sa oportunidad. Kaya siguro napakahirap nating mag-plano kung ano ang nararapat. At kung may plano man, wala namang suporta. Kadalasan mag-uumpisa pa lang, balda na kaagad. Nakaka-panghihina talaga ng loob.

Kaya siguro karamihan sa atin ay umi-iwas na lang. Ang iba naman ay tinatakbuhan ang realidad. PAG-IWAS AT PAG-TAKBO ang atin ng nakasanayang gawi sa mga pagsubok sa ating buhay. At ang karamihan sa atin ay patuloy pa rin tumatakbo. Akala natin kaya nating iwanan ang karera ng buhay at realidad. 

Kaya siguro karamihan sa atin ay may kani-kanila ng mga sariling mundo. Iba’t ibang lider, iba’t ibang interes o prioridad. Iba’t ibang grupo, iba’t ibang agenda. Iba’t ibang tribu, iba’t ibang mentalidad. 

Pero, papano natin harapin ang mapaghamong bukas kung ang nakasanayang sagot ay pag-iwas? How can we transcend above our “collective mediocrity” if the course we choose to take is: FLIGHT rather than FIGHT? What happens to our fighting instincts? AREN’T WE, the bold, the proud and the brave moros? Papayag ba ang graduates ng batch 2012 na UMIWAS at TUMAKBO na lang?

Sa hilig na TUMAKBO ng karamihan, tuloy naisip ko, TAKBO na rin ang tugon ko. Kaya upang tuldukan at wakasan ang mga pag-IWAS at pag-TAKBO, kami ay bumuo ng RAN (REFORM ARMM NOW). Pansinin ninyo na ito ay nasa “past tense” na, kasi hindi na ako papayag na TAKBUHAN pa natin ng pa-ulit-ulit ang ating mga problema.

REPORMA ang ating sagot. At gusto kong sabihin sa inyo na ito ay kasalukuyan nating ipinapatupad sa ARMM.

Kanina nag-banggit ako ng dalawang realidad. Ito ang realidad ng pag-tanda at realidad ng pag-aasawa. Actually, sinusubukan ko lang ang reflexes ninyo. Ngayon, makinig kayo. Dahil ito ay ang realidad na kaharap mo. And I want you to picture this:

Lugmok tayo sa kahirapan. Tayo sa ARMM ang may pinakababang antas ng kahirapan sa Pilipinas, na patuloy pang bumubulusok at sa ngayon taon ay nasa 51% na ang ating poverty incidence rate. Ibig sabihin nito sa bawat sampung mamayan sa ARMM, 5 hanggang 6 dito ay mahirap at patuloy na naghihirap. Kaya naman kung hindi ka naka-tayan ng baka sa araw na ito, sana ay maintindihan mo.

Tayo ang mayroon pinaka-babang un-employment rate sa bansa. At sa araw na ito kayo na mismo ang ida-dagdag sa istatistika. Paano na yan?

Sa buong Pilipinas, ang rehiyon natin ang may pinakababang antas ng Illiteracy rate. Patuloy tayong nangu-ngu-lelat sa NAT (National Achievement Test) para sa mag-aaral sa elementarya, at lubhang nakapa-baba ang performance rating ng ating mga guro.

Sa ating rehiyon, patuloy ang dumadaming nagugutom. Record holder tayo sa dami ng mga batang na may malnutrisyon.

Sa rehiyon natin ang meron pinaka-maraming nagkakasakit. Napakababa din ng ating life expectancy rate.Nandiyan pa ang kakulangan ng mga gamot at pagamutan. 

Idagdag pa ninyo dito ang pag-away-away ng mga angkan, at pag-bugso-bugsong karahasan dulot ng paglalaban ng mga rebelde at sandatahan ng gobyerno.

Nandiyan pa ang paglabag sa ating mga karapatang pantao. Marginilisasyon. Diskriminasyon. Paninikil at pang-aabuso ng mga silang nasa katungkulan. At kailangan ko pa bang banggitin sa inyo ang “pinakasikat” sa lahat? Ang kultura ng katiwalian at korapsyon na naka-ugat na sa ARMM ng halos o dalawang dekada?! (Ani ni PNoy) “Naman”…

Mga kaibigan, gusto ko sanang dagdagan pa kaso baka hindi na ninyo makayanan. Baka kayo ay mangamba at lalong mapanghinaan ng loob. Baka kayo ay lalong IIWAS. Baka kayo ay TATAKBO. At babalik na naman tayo sa “square 1”. 

Huwag kayong mangamba. Ngayon pa ba kayo uurong, kung kelan kayo ay gradweyt na? Ngayon pa ba kayo susuko, kung kelan nasa ARMM na ang reporma? Sayang naman ang pinaghirapang diploma kung wala ring silbi. Pero katulad ng aking pagkasabi kanina, yan din ang dinanas namin noon. Kaya siguro ako ay hindi nakapagtapos at nai-inggit sa inyo ngayon. Pero kahit mas matindi pa ang kalagayan namin noon, kahit “suntok sa buwan” man kung ituring, pinilit naming makibaka at pinilit naming bumangon. 

Napagtanto ko na ang pag-IWAS ay kakambal ng pag-suko. Kaya, imbes na magmukmok at humimlay sa kandungan ng kawalan ng pag-asa, pinili kong bumangon. Pinili kong kumilos….Pinili ko ang landas ng reporma at pagbabago!

At ito ang gusto kong ipamahagi sa inyo ngayon. Ang magkaroon ng TAPANG at LAKAS NG LOOB. Tulad ng karamihan sa inyo ngayon, mahina din ang loob ko noon. Wala akong “guts” at torpe pa. Pero sa aking pagpu-punyagi ay natutunan ko ng e-overcome ang lahat ng mga ito (maliban na lang sa pagiging torpe). At para sa inyo, sa BATCH 2012, ay ipapamahagi ko ang mga prinsipyong ito. If it works for me, maybe it will also work for you. Pahalagahan at i-apply lang ninyo. 

Una sa lahat, CHANGE. Sabi ng Allah, “Hindi ko babaguhin ang inyong kundisyon, kung hindi mismo kayo ang magbago”. Tanggapin mo ito ng walang pag-a-alinlangan. Baguhin mo ang dapat na baguhin. At ito ay iyong panindigan.

Pangalawa, CRITICAL THINKING. Maging kritiko kayo. Bigyan naman ninyo ng pagkakataon ma exercise ang brain ninyo. Sabi nga ng aking paring kaibigan, “Mujiv, it is okay to criticize but just keep it to yourself”. Kaso paminsan minsan, na-bli-“blurt out” ko ang nasa isip ko lalo na sa mga pagkakataon na may nang-aabuso. 

Pangatlo, CHOICE. Gustong kong ipa-ala-ala sa inyo na nasa inyo ang pagpapasya. Walang anomang pwersa sa mundo o sinomang hari-harian ang maka-supil ng karapatan na ito dahil ito ay iyong pag-aari, at ito’y likas na sa iyo. Gamitin mo ang karapatang ito. Marami kang mga hakbangin na kailangan ng matapang na pagde-desisyon.

Pang-apat, CREATIVITY. Gamitin ninyo ang inyong malawak na imahinasyon upang bumuo ng mga bagong paraan upang inyong makamit ang anuman na inyong mithiin. Dito masusubukan ang inyong galing. Labis ang aking paghanga sa mga taong meron nito. 

Pang-lima, COMPETENCE. Ito ay mga bagay na natutunan mo sa pag-aaral, trainings at seminar. Minsan naman ito ay matutunan mo sa paulit-ulit na pag-praktis, at pakikisalamuha mo sa mga tao. Kung magtrabaho ka, malamang yang ang unang tutukuyin sa iyo. 

Pang-anim at pang-huli, CONSULTATION. Sumangguni ka sa mga kaibigan at kasama. Sa tuwing kayo ay nag-uusap, kayo ay nabubuklod. Bigyan mo ito ng halaga dahil ito ay kautusan din ng Allah.

Mga kaibigan, subukan ninyo ang “6-C’s” sa pag-pawi ng inyong pangangamba. Kung hindi uubra, ayos lang. Gumawa kayo ng formula na mahihiyang sa inyo. Basta huwag lang kayo susuko. Huwag lang kayo tatakbo. At iyan ay inyong ipangako at itatak sa bato.

Right now I am employing the “6 C’s” in order to evolve a “lean and mean” bureaucracy for the ARMM. We are developing a pool of human resources. Nang ako ay umupong bilang OIC Regional Governor ng ARMM ay agad akong bumuo ng “Search Committee”. Ito ay kailanman hindi pa nagawa sa ARMM. Layunin nito ang maghanap ng mga magagaling na personalidad upang maging katuwang nating sa reporma. At ito ay ginawang bukas para sa lahat. 

Hindi ko sinabi sa mga miyembro ng kumite na nais kong maghanap ng mga taong may “6 C’s” dahil ayoko silang ma-kumpromiso. Or worst, baka naman magkaka “lost in translation” at mapag-kamalan “sexies” ang “6 C’s”. Mahirap na. 

Pero sa loob-loob ko, sana ako ay palarin. At hindi naman ako nabigo.

Inulan ako ng kritisismo, reklamo at mga batikos. Sabi, “Bakit si kuwan, may doctorate degree, bakit hindi na appoint? Si kuwan, number 1 sa rating, bakit hindi na-appoint?” Ang sagot ko noon sa kanila ay pananahimik. Pero sa araw na ito, ay alam na ninyo. And I don’t want to state what is obvious.

I hope I have given you a snapshot of how the “6 C’s” works for me (and how it relates to our program’s theme this afternoon). But I am not finished yet. I want to add “I” (Not the “I” that is related to me, and myself). I am referring to INTEGRITY. Again, sa mga malakas na magreklamo, ang masasabi ko ngayon sa inyo: I don’t want to stress what is already obvious. 

Kaibigan, hindi na ako magpatumpik tumpik pa. Marami tayong problema na dapat ayusin. Suffice it to say, that right now, I am still clinging to my claim---by advancing that the knowledge and skills you earned or learned from college today, plus the letter “I”, plus the “6 C’s”, equals EXCELLENCE. 

EXCELLENCE. KAGALINGAN. KAHUSAYAN. Ito ay hangad ng lahat. Ilang siglo na ang nakaraan, dominado ng mga muslim ang mundo ng sining at siyensiya. 

Dinomina ng KAGALINGAN nina Abul Walid Muhammad bin Ahmad bin Rusd o Averoes at Abu Ali al-Husayn ibn Abdullah ibn Sina o Avicenna ang mundo ng medisina at pilosopiya. Dinomina ng KAHUSAYAN ng mga muslim ang mundo ng matematika sa pamamagitan ng Algebra ni Muhammad Ibn Musa Al-khwarizmi. At marami pang iba. 

Sa internet makikita mo. 1001 Inventions: The Enduring Legacy of Muslim Civilization! Sa aking pakiwari, kung nagawa ng mga Muslim noon ang pagiging MAGALING AT MAHUSAY, ay magagawa din nating mga Muslim ngayon. Kailangan lang ng PAGBABAGO. Kailangan lang ng REPORMA.

Sa tindi ng ating mga pag-subok at suliranin ay kailangan natin ng mga MAHUHUSAY at MAGAGALING. At sila ay kailangan natin ngayon. Let us summon all our wills to pursue the path of excellence. Kanina, nagpahayag na ako ng aking formula. Magpahayag naman kayo ngayon. 

And that is my thesis right now. USE it. LIVE it. If you want. Any time. 

Congratulations Batch 2012! Mabuhay kayong lahat! Salamat sa pag-kinig. Wassalam....

"Matuwid na pamamahala tungo sa ARMM sa masagana't mapayapa"


English - "Good governance for a progressive and peaceful ARMM."

Sinama - "Hap pamarinta tudju ARMM na sambu maka salamat"

Bahasa Sug - "Dan mabuntul tudju pa ARMM masambu iban mahatul"

Meranaw - "Mathitu a kandatu sa ARMM ko katagompiya go kalilintad"